قهوه (COFFEE)


قهوه (COFFEE)



قهوه (COFFEE)

پیشینه قهوه: درخت قهوه كه برگ هایی همیشه سبز و زیبا دارد، گیاهی هست از تیرهCoffee كه دانه های اون را به صورت های مختلف همچون پودر و خرده های ریز ودرشت به فروش می رسانند.
 بیش از یك سوم امت جهان قهوه را دوست دارند و مصرف می كنند.

واژه قهوه ، برگرفته از زبان عربی و به معنای تحریك كننده و زایل كننده اشتها هست .
 و برخی از مورخان ، پیشینه این واژه را به كشور اتیوپی نسبت می دهند.

درخت قهوه بین 7 تا 10 متر بلندی دارد و درهوای گرم و مرطوب رشد می كند.
این درخت گل هایی كوچك و سپید دارد كه بوی اون بی شباهت به بوی یاسمن نیست.
همچنین اندازه دانه های قهوه ، بین 15 تا 18 میلی متر هست كه در آغاز، رنگ سبز و پس از رسیدن، رنگ گیلاس به خود می گیرد.
از این رو در بعضی كشورها به درخت گیلاس هم شهرت دارد.
دانه های قهوه دو به دو به یكدیگر چسبیده اند و پرده نازكی میان دانه ها وجود دارد كه اون ها را از هم جدا می كند.

تهیه قهوه در كشورهای جهان متفاوت هست، اما اغلب اون را با آب جوش ،  بخار آب و یا از طریق گذراندن آب جوش از پودر اون تهیه می كنند.

بهترین قهوه جهان از نظر بو و طعم ، از بوته ای به نامArabica به دست می آید كه در برزیل به خوبی رشد می كند و از اون جا به سراسرجهان صادر می شود .
سپس برزیل ، بهترین قهوه كه طعم و بویی مطبوع دارد متعلق به كشور تانزانیا و اتیوپی هست.
همچنین در آمریكا اغلب، قهوه را با بخار آب درست می كنند كه به اون اسپرسو(Espresso) می گویند.
در ایران نیز شایع ترین نوع قهوه ، نسكافه هست كه با ریختن آب جوش بر روی یك قاشق قهوه فراهم می شود.

درقرن شانزدهم مصرف قهوه در مصر بسیار شایع بود و بیشتر، افراد مذهبی اون را به كار می بردند تا بتوانند بیدار بمانند و به عبادت پروردگاربپردازند.
اما بعدها هنگامی كه دریافتند این ماده ضربان قلب را افزایش می دهد و موجب اعتیاد می شود، خرید و فروش و مصرف اون را ممنوع ساختند وافراد متخلف را به شدت مجازات كردند، ولی چون امت اون را دوست داشتند ، در این راه موفقیتی كسب نكردند.
ابوعلی سینا حكیم بزرگ ایران، حدود هزار سال قبل  در كتاب خود  شرح جامعی در مورد قهوه  آورده كه البته ایرانیان در اون عصر بر اون نام بونو(Buno) نهاده بودند و بوعلی نیز همین واژه را به كار بسته هست .
این واژه ای هست كه هنوز در اتیوپی اون را به كار می برند.
بوعلی سینا قهوه را به منظور تحریك بیماران افسرده ، مورد هستفاده برنامه داده هست.

بر پايه آمارهای به دست آمده، 89 % امت جهان ،  قهوه، چای و یا هر دوی اونها رامصرف می كنند.
40 % اون ها ترجیح می دهند چای بنوشند و در صورت عدم دسترسی به چای، قهوه می نوشند و حدود 30 % امت دنیا نیز، قهوه را ترجیح می دهند و درنبودن قهوه به نوشیدن چای رضایت می دهند و برای 15 % نیز میان چای و قهوه تفاوتی وجود ندارد و هر كدام  را كه در دسترس باشد مصرف می كنند.
نافرموده نماند كه 15 % امت جهان نیز چای و قهوه را دوست ندارند  و هیچیك را نمی نوشند.

لازم  است كمی هم در مورد كافئین موجود در قهوه توضیح داده  شود.
كافئین خالص ، شبیه به پودری سفید و ابریشمی هست و حالت سوزنی دارد و دارای طعمی تلخ وبی بو هست، همچنین به سهولت در آب گرم حل می شود و در حرارتی معادل 460 درجه فارنهایت ، ذوب شده، و به حالت  مایع درمی آید.
این ماده در صنعت داروسازی بسیار پر مصرف هست و به میزان اندك، دربیش از60 نوع داروی مختلف ، به ویژه داروهای ضد حساسیت به كار گرفته می شود.
كافئین نیز همچون مواد مخدر درصورت مصرف بلند مدت، موجب اعتیاد می شود، اما چون این اعتیاد زیان چندانی به انسان وارد نمی سازد، مصرف اون در میان امت جهان رواج یافته هست.
حتی بسیاری از امت نسبت به اعتیاد آور بودن اون بی اطلاع هستند.
كافئین در طول روز به شكل های گوناگون مانند  قهوه، برخی از نوشابه های گازدار وبسیاری از انواع شكلات مورد مصرف برنامه می گیرد و در كودكان بیشتر ایجاد ناآرامی وبی خوابی می كند.
خردسالانی كه مواد كافئین دار مصرف می كنند چنانچه روزی از مصرف اون خودداری كنند ، امكان دارد بعضی از علائم ترك اعتیاد مانند بیخوابی، ناآرامی، احساس خستگی، كم اشتهایی و گریه زیاد بر اون ها عارض شود.

* كافئین موجود در یك فنجان قهوه ،  برابر 150 سی سی هست.

* قهوه ای كه با آب جوش قطره ای تهیه شودBrewed Drip Method)) دارای 60 تا 180 میلی گرم كافئین و میانگین كافئین 120 میلی گرم هست .

* قهوه بدون كافئین كه به طریقه بالا تهیه می شود، دارای 3 تا 5 میلی گرم كافئین ، و میانگین كافئین 4 میلی گرم هست .

* قهوه ترك دارای 40 تا 170 میلی گرم كافئین و میانگین كافئین 100 میلی گرم  است .

* نسكافه فرانسوی( قهوه آماده = Instant) دارای 30 تا 120 میلی گرم كافئین و میانگین كافئین 75 میلی گرم هست .

* نسكافه فرانسوی بدون كافئین دارای 1 تا 5 میلی گرم كافئین و میانگین كافئین 3 میلی گرم هست .

كافئین را نمی توان به صورت صد % از قهوه خارج نمود .
از این رو حتی قهوه های بدون كافئین نیز مقدار اندكی از این ماده را دارند.

در نیمه  قرن شانزدهم میلادی درانگلستان، مصرف قهوه به طور كامل رواج یافته بود، به گونه ای كه در روزنامه تایمز، بارها این آگهی به چاپ رسید:« قهوه ، شما را سالم نگه می دارد ،  به هضم غذا كمك می كند ، چشم درد، سردرد، سرما خوردگی، سرفه و آب ریزش بینی را برطرف می كند و در درمان بیماری هایی مانند سل، نقرس و خون ریزی لثه، دارویی مؤثر به شمار می آید.» درج این آگهی گویای اون هست كه در اون وقت ، امت باور داشته اند كه قهوه بسیاری از دردها را تسكین می دهد و بعضی بیماری ها را نیز درمان می كند.

بررسی و پژوهش های علمی در عصر ما، افزون بر موارد یاد شده  ثابت كرده هست كه مصرف قهوه باعث هوشیاری مغز و اعصاب می شود،خستگی عضلات و ماهیچه ها را برطرف می كند ، اشتها را كاهش می دهد ( كه این خود مانع از  بروز چاقی می شود )، یبوست را از میان می برد، ماهیچه های شش را شل می كند( كه باعث سهولت در امر تنفس می شود) ، به دلیل رفع خستگی، وقت و میزان فعالیت را افزایش می دهد، برهمكاری عضلات چشم می افزاید( مهارت و دقت در كارها را افزایش می دهد)، مركز تفكر را تحریك می كند( لذا بر قدرت قضاوت و نیروی حافظه می افزاید)، به انسان تیزهوشی همراه با آرامش می دهد ، و گاهی در بعضی افراد عامل تحریك قوای شهوانی می شود.

با این همه مصرف نامناسب قهوه ، زیان هایی را نیز در پی دارد كه وقوع اتفاقات و رویدادهای زیر را می توان ناشی از اون دانست:

گروهی از پژوهشگران به این نتیجه رسیده اند كه قهوه موجب پیدایش سرطان در انسان می شود و گروهی نیزمعتقدند كه كافئین ، باعث تحریك بیماران روانی می شود.
اما واقعیت این هست كه هیچیك از این پژوهش ها را نباید به عنوان یك اصل اثبات شده علمی پذیرفت، زیرا گستره این تحقیقات اغلب محدود هست و در مقابل، فرضیه های مخالف نیز توانایی اثبات را دارند، چنان كه در سال 1998 میلادی یك نشریه پزشكی مدعی شد كه بر پايه آزمون های صورت گرفته ، این نتیجه به دست آمده هست كه قهوه، برخی از سلول های سرطانی را تحت تأثیر برنامه می دهد و اون ها را از رشد باز می دارد یا كوچك می كند، اما بر روی سلول های معمولی تأثیری ندارد.

بعضی از افراد نسبت به كافئین به شدت حساسیت دارند، به طوری كه مقدار اندكی از اون ، اشخاص را  گرفتار هیجان می كند، ضربان قلبشان را افزایش می دهد و دچار بی خوابی می كند.

تأثیر كافئین بر اندام بدن

واكنش های متفاوت بدن در برابر كافئین ، به آستانه تحمل افراد بستگی دارد اما به طور كلی تأثیر اون ها را می توان چنین بیان كرد:

1- فشار خون: كافئین ،  فشار خون را افزایش می دهد.
اگر كسی 250 میلی گرم قهوه مصرف كند، فشار خونش در یك ساعت  ، 10 میلی متر بالا می رود.

2- قلب: پس از مصرف قهوه، ضربان قلب كاهش می یابد اما پس از مدتی بر تعداد اون اضافه کرده می شود و تا هنگامی كه كافئین از بدن خارج نشده باشد به همان صورت باقی می ماند.
چنانچه میزان كافئین مصرفی ، بالا باشد نه فقط تپش قلب ایجاد می كند بلكه حالت (Fibrilation) یعنی حركت نامنظم ماهیچه های قلب نیز پدید می آید كه گاه ممكن هست منجر به مرگ شود.
بر پايه آمارهای به دست آمده، نوشیدن بیش از 5 فنجان قهوه در روز ، احتمال  سكته قلبی را افزایش می دهد.

3- هورمون ها: كافئین بر تولید برخی از هورمون های بدن می افزاید، مانند : اپی نفرین(Epinephrine) كه منقبض كننده عروق هست ،  نوراپی نفرین (Norepinephrine) كه بر میزان فشار خون می افزاید، رنین (Renin) كه به علت كم خونی كلیه ها و بر اثر كاهش فشار نبض در سرخرگ كلیوی ، از كلیه ها ترشح می شود و پس از فعل و انفعالاتی ، باعث فشار خون می گردد و كاتكولامین (Catecholamine) كه باعث تحریك اعصاب قلب شده و حرارت بدن را افزایش می دهد.

4- معده: كافئین بر ترشح اسید معده و میزان پپسین (Pepsin) كه نوعی اونزیم معدی  است می افزاید.

5- خانم های باردار: اداره نظارت بر غذا و دارو در آمریكا (FDR) در سال 1980 میلادی فراخوان كرده هست كه كافئین باعث زایمان زودرس می شود و ممكن هست در نوزدان ناراحتی ایجاد كند.
اگر چه از اون تاریخ ، پژوهش ها و مطالعات بسیاری در این زمینه صورت گرفت اما تا كنون مشخص نشده هست كه چه مقدار كافئین می تواند عامل زایمان زودرس شود.
كافئین برای نوزادان دو عارضه ایجاد می كند:

1-  از طریق شیر مادر وارد دستگاه گوارش كودك می شود و او را در وضعیت هستفراغ برنامه می دهد.

2- مدت زیادی در بدن نوزاد می ماند تا متابولیزه شود، زیرا كبد نوزاد به اندازه كافی اونزیم ندارد.

در صورتی كه  مادری دو فنجان قهوه تند بنوشد و سپس به نوزاد خود شیر بدهد چون بخشی از كافئین ، همراه شیر مادر وارد بدن نوزاد می شود ، امكان دارد عوارض زیر در نوزاد به وجود آید: ناآرامی، لرزش دست ها، پاها و لب ها، سفت یا شل شدن عضلات و ماهیچه های بدن، بی خوابی، جیغ زدن، حساسیت نشان دادن به صدا، به گونه ای كه با كمترین صدایی كودك از خواب می پرد.
از این رو به مادرانی كه فرزند خود را شیر می دهند توصیه می شود كه از مصرف قهوه یا مواد كافئین دار پرهیز كنند.

6- مغز و اعصاب: تأثیر كافئین بر مغز و اعصاب، می تواند به پیدایش عوارض زیر منجر شود:

1- اضطراب2- هیجان 3- ناآرامی 4- فراموشی و افسردگی .

كسانی كه گرفتار عارضه افسردگی هستند ، نباید بیش از یك گرم كافئین  در روز مصرف كنند ؛ زیرا سبب شدت یافتن افسردگی اون ها می شود.

7- خون: كافئین باعث می شود كه مقدار قابل ملاحظه ای از سدیم و پتاسیم بدن از طریق كلیه ها دفع شود، همچنین مقدار مصرف قند را نیز كاهش می دهد كه نتیجه اون ، افزایش قند خون خواهد بود.
از این رو به كسانی كه مبتلا به بیماری قند ( دیابت) هستند توصیه می شود از مصرف مواد كافئین دار، اجتناب ورزند.
كافئین ، جذب آهن را در روده ها كم می كند و لذا با توجه به نیاز ضروری بدن به آهن، كه كار خون سازی را بر عهده دارد، توصیه می شود كه از مصرف كافئین همراه با غذا و تا یك ساعت پس از اون، به طور جدی پرهیز شود.

8- لاغری: كافئین میزان سوخت و ساز بدن را بالا می برد و در نتیجه مصرف كالری نیز افزایش پیدا می كند.
برای مثال ، چنان چه كسی یك فنجان قهوه حاوی 100 میلی گرم كافئین بنوشد میزان متابولیسم بدن وی تا 4 % اضافه کرده شده و درنتیجه باعث لاغری او می شود.

9- فیبروكیستیك (Fibrocystic) : زنانی كه در سینه خود غده فیبروكیستیك دارند ، نباید به میزان زیاد كافئین مصرف كنند، زیرا به بزرگ شدن این غده كمك می كند.


نظرات کاربران

74 out of 100 based on 29 user ratings 604 reviews